DRUGA PAROHIJA HRAMA SV. ARHANGELA MIHAILA (SABORNI HRAM SV. ARHANGELA MIHAILA, STARI GRAD)

web:

Paroh: Jerej Slaviša Popović

Kontakt: +381 11 3281 472, +381 11 2636 684

e-mail: kontakt@saborna-crkva.com

Podružni hramovi:

O parohiji:

Saborna crkva je podignuta na temeljima stare crkve, hrama Svetih Arhistratiga, koja se pominje u vreme austrijske vladavine Beogradom od 1717. do 1739. godine.

O izgledu ove crkve svedoči protestantski sveštenik i putopisac Stjepan Gerlah u svom opisu putovanja carskih poslanstava u Carigrad 1573-1578. godine.[1] Stara crkva je bila izgrađena od kamena, s velikim kubetom, bez krsta. Iako prostrana, nije mogla da primi brojno hrišćansko življe beogradske varoši.

Kasnije podatke o postojanju ove crkve sačuvali su uglavnom putopisci iz 17. i 18. veka, koji o njoj izveštavaju. Crkva je bila razrušena tokom tursko- austrijskih sukoba. Beogradskim mirom, zaključenim 1739. godine, Turci su ponovo dobili Beograd. Nakon predaje grada, crkva je bila toliko uništena , da je 1763. godine morala biti srušena. Austrijska vlast je bila izričita u naredbi da se ne smeju obnavljati porušeni srpski hramovi, pa je, tadašnji mitropolit Mojsije Petrović, očekivao podršku ruskog cara Petra Velikog. Kako car u međuvremenu umire, mitorpolit je samostalno pristupio obnovi crkve iz temelja, ukrasivši je i novim ikonostasom.

Na njenom mestu sagrađena je nova crkva od drveta, koju je kasnije zamenila crkva od čvrstog materijala, ali bez zvonika. Nekoliko decenija kasnije, početkom 1798. godine, crkva je ponovo stradala, ovog puta u požaru. Do početka 1813. godine bila je osposobljena za bogosluženje, kada su je, posle sloma Prvog srpskog ustanka, Turci skrnavili i opljačkali. Nakon Drugog srpskog ustanka izvedene su neophodne prepravke.

Objavljivanjem Hatišerifa 1830. godine, na dan Sv. Andrije Prozvanog, kojim je dobijena i sloboda bogosluženja, po naredbi kneza Miloša, „pored stare crkve, podignuta je drvena zvonara“, u koju su bila postavljena zvona. Zvono, doneto je iz sremskog sela Jakova, je prvi put zazvonilo u Beogradu pod Turskom, 16. februara 1830 godine, kada je Kneževina Srbija dobila autonomiju.

Radi livenja zvona bila je založena velika vatra koja je goreli tri dana. Pored nje su prolazili ljudi i u kalop sa bronzom koja se topila, ubacivali različite predmete od srebra, kako bi zvona imala "srebrniji zvuk". Ondašnji Beograđani su ovaj događaj „priželjkivali kao nešto veliko i nedokučivo. Za njih zvuk zvona nije značio samo jedan običan verski obred, zvona su bila simbol vekovima očekivane pobede“.[5] Turci su na ovu odluku kneza Miloša gledali sa nevericom i pretnjom. Do danas je sačuvana anegdota kada se beogradski vezir Husein – paša Gavanoz Oglu (1827. god. -1833. god.) obratio vojvodi Petru Cukiću zaduženom za podizanje zvona, preteći da će biti kažnjen zbog toga. Hrabri vojvoda je odgovorio kako zna da će "poginuti od turske ruke" ako podigne zvono, ali i da će "poginuti od ruke svog gospodara" ako zvono ne podigne. Birao je ovo prvo.

Po nalogu kneza Miloša Obrenovića iz 1836. godine, a po želji da hram bude njegova zadužbina, 15. jula 1837. godine,[7] uz sadejstvo mitropolita Petra Jovanovića i uz prisustvo kneginje Ljubice i njenih sinova: Mihaila i Milana, kao i žitelja Beograda, osvećeni su temelji nove crkve.

Pitanje autorstva arhitektonskih planova izgradnje dugo je bilo sporno, međutim, izvesno je da su crkvu gradili majstori iz Pančeva, po projektu Fridriha Adama Kverfelda. Crkva je podignuta na uzvišenom mestu, blizu bedema, gde je vidljiva sa svih strana. Saborna crkva je građena od 1837. do 1840. godine, a opremanje i dekorisanje unutrašnjosti izvedeno je između 1841. i 1845. godine. Ikone na ikonostasu, pevnicama, tronovima i predikaonici, kao i kompozicije na zidovima i svodovima je izveo Dimitrije Avramović, jedan od najznačajnijih srpskih slikara 19. veka, formiran pod uticajem bečke umetničke Akademije i nazarenskih shvatanja u crkvenom slikarstvu, dok je ikonostas izrad

Fotografija:http://www.serbia.com/srpski/posetite-srbiju/kulturne-atrakcije/manastiri-i-crkve/saborna-crkva-u-beogradu/

http://www.serbia.com/srpski/posetite-srbiju/kulturne-atrakcije/manastiri-i-crkve/saborna-crkva-u-beogradu/

http://kasadoo.com/sr/Srbija/Beograd/Znamenitosti/Saborna-crkva-u-Beogradu/Slike

Tekst: http://arhiepiskopija.rs/index.php/arhiepiskopija/parohijski-hramovi/86-saborna-crkva